Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, tüm derslerde olduğu gibi Teknoloji ve Tasarım dersinde de köklü ve nitelikli bir dönüşümü beraberinde getirdi. Bu sayfamızda; 7. ve 8. sınıf Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı’na dair merak edilen tüm soruların yanıtlarını, uygulama takvimini, sınav ve değerlendirme süreçlerini detaylarıyla bulabilirsiniz.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı nedir?

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı; öğrencilerin yalnızca tüketen değil, problemi çözen, özgün fikir geliştiren, tasarım odaklı düşünen ve etik değerleri benimseyen bireyler olarak yetiştirilmesini hedefleyen yeni nesil bir müfredattır.

Yeni model, ezbere dayalı bilgi aktarımı yerine; beceri temli yaklaşımı (STEM/STEAM), biyotaklit (biyomimikri), sürdürülebilirlik, yerli ve milli teknoloji hamlesi gibi çağdaş temaları merkeze alır. Öğrencilere; tasarım sürecini adım adım deneyimleme, disiplinler arası düşünme ve fikirlerini somut bir ürüne veya modele dönüştürme yetkinliği kazandırır.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı Ne zaman, hangi sınıflarda uygulanmaya başlanacak?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, MEB tarafından kademeli olarak uygulamaya konulmuştur. Teknoloji ve Tasarım dersi Ortaokul 7 ve 8. sınıf seviyelerinde yer aldığından uygulama takvimi şu şekildedir:

026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı: Teknoloji ve Tasarım dersi ilk kez 7. sınıflarda Yeni Maarif Modeli programına göre okutulmaya başlanmıştır.
2027-2028 Eğitim-Öğretim Yılı: Yeni öğretim programı 8. sınıflarda da tam olarak uygulamaya girecektir.

Teknoloji ve Tasarım Maarif Modeli 8. sınıflarda nasıl uygulanacak?

Kademeli geçiş süreci gereği, 8. sınıflar yeni programla 2027-2028 eğitim-öğretim yılında tanışacaktır. Geçiş sürecinde 8. sınıf düzeyinde şu ilkeler esastır:

Geçiş Dönemi: 7. sınıfta yeni Maarif Modeli’nin beceri temelli yapısını alan öğrenciler, 8. sınıfa geçtiklerinde ileri düzey tasarım, inovasyon ve girişimcilik odaklı ünitelerle öğrenimlerine devam ederler.
Gelişmiş Tasarım Süreçleri: 8. sınıf Maarif Modeli uygulamasında öğrenciler; bilgisayar destekli tasarım (CAD), prototipleme, ürün geliştirme ve sosyal inovasyon süreçlerine daha derinlemesine odaklanırlar.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı ile önceki program arasındaki farklar nelerdir?

Yeni Maarif Modeli, Teknoloji ve Tasarım dersine yapısal ve felsefi yenilikler getirmiştir. Eski ve yeni program arasındaki temel farklar şunlardır:

Değerlendirme Ölçütü	Önceki Öğretim Programı	Maarif Modeli Öğretim Programı
Temel Yaklaşım	Konu ve içerik odaklı yaklaşım.	Alan becerileri ve eğilim odaklı yaklaşım.
Kavramsal Odak	Genel tasarım ilkeleri ve klasik sunumlar.	Biyotaklit, sürdürülebilirlik, akıllı sistemler ve ergonomi.
Değerler Eğitimi	Ders içeriğinden bağımsız genel anlatımlar.	Ünite süreçlerine entegre edilmiş milli ve etik değerler.
Değerlendirme	Süreçten ziyade sonuç odaklı dereceli puanlama.	Süreç odaklı, biçimlendirici (formative) ve performans temelli.

Teknoloji ve Tasarım Maarif Modelinde Değerlendirme Nasıl Olacak?

Maarif Modelinde ölçme ve değerlendirme, öğrenciye bağımsız bir “not verme” aracı değil; öğrenmeyi destekleyen ve geliştiren bir süreç olarak ele alınır.

Gelişimsel ve Süreç Odaklı: Öğrencinin sadece fikrin son haline değil; araştırma, taslak çizim, fikir geliştirme ve prototip oluşturma adımlarındaki çabasına bakılır.
Çeşitlendirilmiş Ölçme Araçları: Öz değerlendirme formları, akran değerlendirme ölçekleri, gözlem formları ve analitik dereceli puanlama anahtarları (rubrik) aktif olarak kullanılır.

Teknoloji ve Tasarım Maarif Modelinde Yazılı Sınav ile Değerlendirme Var mı? Varsa nasıl olacak?

Teknoloji ve Tasarım dersinin doğası gereği uygulamalı bir yapısı bulunmaktadır. Maarif Modeli ölçme-değerlendirme esasları doğrultusunda:

Geleneksel Yazılı Sınav Yoktur: Dersin temel değerlendirme aracı klasikleleşmiş çoktan seçmeli veya test odaklı yazılı sınavlar değildir.
Uygulama ve Performans Esastır: Notlandırma; öğrencilerin sınıf içi tasarım faaliyetleri, süreç analizleri, problem çözme aşamaları ve dönem içi hazırladıkları performans görevleri üzerinden yapılır. Bakanlığın yayınladığı ortak sınav veya süreç değerlendirme yönergeleri çerçevesinde, öğrencinin tasarım becerisi performans kriterleri ile puanlanır.

Teknoloji ve Tasarım Maarif Modelinde Öğrencinin Ürün Dosyası (Portfolyo) Hazırlaması Önemli mi?

Evet, son derece önemlidir. Öğrenci Ürün Dosyası (Portfolyo), Teknoloji ve Tasarım Maarif Modelinin kalbini oluşturur.

Sürecin Kanıtıdır: Öğrencinin ilk günden itibaren ortaya koyduğu problem tanımları, beyin fırtınası notları, biyotaklit araştırmaları, eskiz (taslak) çizimleri ve ürün değerlendirme raporları bu dosyada toplanır.
Gelişimin İzlenmesi: Öğretmen, öğrencinin gelişim çizgisini ve tasarım odaklı düşünme becerisini bu dosya üzerinden takip eder.
Öz Saygı ve Sorumluluk: Kendi ürün dosyasını oluşturan ve dönem sonunda sunan öğrenci; kendi öğrenme sorumluluğunu alır, ürettiği değerin farkına varır ve öz değerlendirme yapma yetisi kazanır.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modelinde Etik Değerlerin Programdaki Yeri ve önemi

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modeli Öğretim Programı’nda etik değerler, müfredata dışarıdan eklenmiş eğreti bir konu veya tek bir ünitede anlatılıp geçilen teorik bir başlık değildir. Aksine, programın ruhuna ve tasarım sürecinin her bir adımına doğrudan entegre edilmiştir.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin “Erdem-Değer-Eylem” çerçevesi doğrultusunda, Teknoloji ve Tasarım dersinde etik değerlerin yeri ve önemi şu temel başlıklar altında toplanmaktadır:

1. Tasarım Etiği ve Fikri Mülkiyet (Emeğe Saygı)

Yeni programda öğrenciler sadece ürün tasarlamayı değil, başkalarının fikir ve emeğine saygı duymayı öğrenirler.

Patenti ve Telif Hakları: Bir tasarım geliştirirken var olan patentlerin, faydalı modellerin ve telif haklarının korunması; başkasının fikrini/tasarımını izin almadan kullanmama (izinsiz kopyalama ve telif ihlali yapmama) bilinci kazandırılır.
Kaynak Gösterme ve Doğruluk: Tasarım odaklı düşünme sürecinin “Araştırma ve Problem Tespiti” aşamasında elde edilen verilerin, görsellerin ve bilgilerin kaynak gösterilerek kullanılması bir etik sorumluluk olarak işlenir.

2. Çevre Etiği, Biyotaklit ve Sürdürülebilirlik

Maarif Modeli, teknolojinin ve üretimin doğaya zarar vermeden yapılması gerektiğini savunur (Ahlaklı ve Sorumlu Teknoloji Kullanımı).

Biyotaklit (Biyomimikri) ve Doğa Dostu Tasarım: Öğrenciler doğayı taklit ederken onu sömürmeyi değil, doğanın dengesini bozmadan ondan ilham almayı öğrenirler.
Sürdürülebilir Malzeme Kullanımı: Tasarım sürecinde israfın önlenmesi (Tasarruf ve Sadelik), geri dönüştürülebilir malzeme seçimi ve sıfır atık prensipleri etik bir ders çıktısı olarak ele alınır.

3. İnsan Odaklılık ve Evrensel Tasarım (Ergonomi ve Erişilebilirlik)

Teknoloji ve Tasarım dersinde etik değerlerin en somut görüldüğü yerlerden biri toplumsal fayda ve adalet boyutudur.

Dezavantajlı Bireyleri Gözetme: Tasarımların sadece sağlıklı/tipik bireyler için değil; yaşlılar, engelliler ve özel gereksinimli bireyler için de erişilebilir olması gerektiği (Evrensel Tasarım Prensipleri) işlenir. Bu sayede öğrencilerde merhamet, empati ve adalet değerleri pekişir.
Kullanıcı Güvenliği: Bir ürün tasarlanırken kullanıcının fiziksel veya ruhsal sağlığını tehdit edecek unsurlardan kaçınmak (Güvenlik ve Sorumluluk) tasarım etiğinin temel kuralı olarak öğretilir.

4. Dijital Etik ve Yapay Zeka Etiği

Yeni müfredat, günümüzün gereksinimi olan akıllı sistemler ve dijital teknolojileri de kapsar.

Yapay Zekanın ve Teknolojinin Kötüye Kullanımı: Bilgisayar destekli tasarım, yapay zeka araçları veya dijital mecralar kullanılırken bilgi kirliliği oluşturmama, sahte/yanıltıcı içerik ve ürün üretmeme bilinci aşılanır.
Veri Gizliliği: Akıllı veya dijital ürün tasarımlarında kullanıcı verilerinin korunması ve gizliliğe saygı ilkesi vurgulanır.

5. Yerli ve Milli Teknoloji Bilinci (Sorumluluk ve Vatanseverlik)

Maarif Modeli’nde etik değerler, bireysel sorumluluktan toplumsal sorumluluğa doğru genişler.

Öğrencilere; ülkesinin, toplumunun ve insanlığın gerçek sorunlarına (su tasarrufu, enerji verimliliği, afete hazırlık vb.) çözüm üreten tasarımlar yapma bilinci kazandırılır.
Üretilen teknolojinin milli bağımsızlık, kamu yararı ve toplumsal refah için kullanılması gerektiği fikri işlenir.

Özetle: Programdaki Önemi

Eski yaklaşımlarda teknoloji çoğu zaman sadece “işlevsellik ve estetik” üzerinden değerlendirilirken; Maarif Modeli Teknoloji ve Tasarım Programı’nda bir tasarımın başarılı sayılması için şu 3 temel soruya yanıt vermesi gerekir:

İşlevsel mi? (Çözüm üretiyor mu?)
Estetik/Ergonomik mi? (Kullanışlı ve göze hitap ediyor mu?)
Etik ve Ahlaki mi? (İnsana, doğaya, emeğe ve topluma faydalı mı; kimseye zarar vermiyor mu?)

Bu sayede Teknoloji ve Tasarım dersi, sadece “teknik beceri” kazandıran bir ders olmaktan çıkıp, teknolojiyi ahlak ve sorumlulukla buluşturan mühendis ve tasarımcı adayları yetiştirmeyi amaçlar.

Teknoloji ve Tasarım Dersi Maarif Modelinde
7. ve 8. Sınıf Üniteleri ve Hafta Sayılar

7. Sınıf Teknoloji ve Tasarım Dersi

Ünite	Hafta Sayısı
1. Teknoloji ve Tasarım Öğreniyorum	4
2. Temel Tasarım	6
3. Tasarım Odaklı Süreç	10
4. Bilgisayar Destekli Tasarım	8
5. Mimari Tasarım	8
6. Doğadan Tasarıma	8
7. Enerjinin Dönüşümü ve Tasarım	8
8. Bütünleşik Öğrenme: STEAM	10
9. Yapay Zekâ ve Akıllı Ürünler	8
Okul Temelli Planlama	2
Toplam	72

8. Sınıf Teknoloji ve Tasarım Dersi

Ünite	Hafta Sayısı
1. İnovatif Düşüncenin Geliştirilmesi, Fikirlerin Korunması ve Etik	8
2. Tanıtım ve Pazarlama	10
3. Görsel İletişim Tasarımı	8
4. Ürün Geliştirme	10
5. Mühendislik ve Tasarım	10
6. Ulaşım Teknolojileri	8
7. Özgün Ürünümü Tasarlıyorum	10
8. Bunu Ben Yaptım	6
Okul Temelli Planlama	2
Toplam	72

Önemli bir nokta

MEB’in 2026 programında önceki programlardan farklı olarak 7. sınıfta Yapay Zekâ ve Akıllı Ürünler, Bütünleşik Öğrenme: STEAM ve Doğadan Tasarıma gibi başlıklar açık biçimde yer alıyor. Program ayrıca yapay zekâ araçlarının kullanılmasını, akıllı ürün geliştirilmesini ve bunların etik ve güvenlik boyutlarının fark edilmesini amaçlıyor.

Programın yaklaşımı yalnızca konu aktarımına değil; problem belirleme → araştırma → fikir geliştirme → tasarlama → prototip/model oluşturma → değerlendirme → sunma sürecine dayanıyor